Καθημερινά βιώνουμε εμπειρίες που με κάποιο τρόπο, σημαντικό ή ασήμαντο, είναι διαφορετικές από αυτές που έχουμε συναντήσει στο παρελθόν. Δεν είμαστε απλώς θεατές, αλλά αντίθετα σκεφτόμαστε, αποφασίζουμε και ενεργούμε. Ωστόσο, συχνά δεν παρατηρούμε τα ακριβή γεγονότα και δεν αξιολογούμε όλες τις παραμέτρους, με αποτέλεσμα να χάνουμε ευκαιρίες για περαιτέρω βελτίωση και ανάπτυξη.

Ο Τ.Σ. Έλιοτ έγραψε: «Είχαμε την εμπειρία, αλλά χάσαμε το νόημα».

Στις περιπτώσεις που μπορεί να μας δοθεί εξωτερική ανατροφοδότηση για την απόδοση και τις ενέργειες μας (πχ. από τον διευθυντή μας, από έναν συνάδελφο, από έναν συνέταιρο κτλ) η διαδικασία μοιάζει ευκολότερη.

Τι γίνεται όμως με τις φορές που κανένας δεν μας παρατηρεί σε δράση;

Πολλές από τις δραστηριότητες μας παραμένουν «αόρατες» από τους άλλους. Για παράδειγμα, η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων μας, ο σχεδιασμός των επόμενων ενεργειών, ένα ραντεβού πωλήσεων με έναν πελάτη που δεν οδήγησε σε παραγγελία, ή ακόμα και ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που γράψαμε και η απάντηση που προκάλεσε.

Η αυτοπαρατήρηση ως εργαλείο

Η αυτοπαρατήρηση, η κριτική δηλαδή ανάλυση των καθημερινών και επαγγελματικών μας πράξεων, αποτελεί ένα εργαλείο μέσα από το οποίο μπορούμε να δούμε και να επικεντρωθούμε στο περιεχόμενο της εμπειρίας μας. Ακόμα περισσότερο, μπορούμε να επικεντρωθούμε στους πιθανούς τρόπους αντιμετώπισης μιας κατάστασης και στις αποφάσεις μας για το τι είναι επιθυμητό και τι πραγματοποιήσιμο.

Με απλά λόγια, η αυτοπαρατήρηση μας δίνει την δυνατότητα να σκεφτούμε, να παρατηρούμε τον εαυτό μας σε δράση και να μαθαίνουμε από αυτή την διαδικασία.

Πώς μπορεί να λειτουργήσει

Εάν θέλουμε να βελτιώσουμε τις δεξιότητες μας, πρέπει να επικεντρωθούμε σε τρεις βασικές παραμέτρους:

  • τι προσπαθούμε να κάνουμε
  • τι κάνουμε
  • τι μπορούμε να κάνουμε για να γεφυρώσουμε το χάσμα μεταξύ τους

Ως σημείο εκκίνησης μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μια συγκεκριμένη δραστηριότητα στην οποία διαδραματίσαμε κάποιο ρόλο. Αυτή θα μπορούσε να είναι μια επαγγελματική συνομιλία (μια κλήση ή μια συνάντηση), μια συνεργασία, ένα πλάνο που δημιουργήσαμε και εφαρμόσαμε ή οτιδήποτε άλλο, με την προϋπόθεση ότι είναι μια συγκεκριμένη κατάσταση.

Η διαδικασία των 3 βημάτων

Σκεφτείτε μια πρόσφατη κατάσταση όπου θα θέλατε να εξετάσετε την απόδοσή σας. Εργαστείτε στα τρία παρακάτω βήματα.

  1. Παρατηρείστε την εμπειρία σας.

Θυμηθείτε  τι σκεφτήκατε, τι αισθανθήκατε και τι κάνατε στην πράξη.

  • Ποιες δεξιότητες χρησιμοποιήσατε;
  • Πως αισθανθήκατε με τις δεξιότητες που χρησιμοποιήσατε;
  1. Παρατηρείστε τη γνώση που αποκομίσατε.

Αναλύστε την εμπειρία σας και συγκρίνετε την με τα μοντέλα ή τις αρχές που θέλετε να ακολουθήσετε.

  • Τι πήγε καλά και τι όχι με τις δεξιότητες που χρησιμοποιήσατε;
  • Τι σας έμαθε αυτή η εμπειρία;
  • Πως μπορείτε να βελτιώσετε τις δεξιότητες σας;
  1. Εφαρμόστε την πρακτική σας.

Εφαρμόστε την γνώση που σας παρείχε αυτή η εμπειρία στην πράξη. Εξετάστε ποιες επιλογές έχετε για την επόμενη φορά που θα αντιμετωπίσετε μια παρόμοια κατάσταση.

  • Τι επιλογές θα έχω την επόμενη φορά που θα αντιμετωπίζω μια παρόμοια κατάσταση;
  • Τι σκοπεύω συγκεκριμένα να κάνω βάσει της αυτοπαρατήρησης;

Το αποτέλεσμα της αυτοπαρατήρησης είναι να παράγει νέα μοντέλα σκέψης και συμπεριφοράς, ενώ παράλληλα μπορεί να παράγει προειδοποιήσεις για το τι θέλουμε να αποφύγουμε στο μέλλον.